Akcesoria skiturowe

Akcesoria skiturowe – drobiazgi, które decydują o tym, jak wygląda dzień w górach

Narty, buty i wiązania to elementy, o których myśli się przy planowaniu budżetu. Akcesoria dokupuje się później, zwykle po pierwszym wyjściu, na którym coś zawiodło. Tymczasem to właśnie one najczęściej rozstrzygają, czy podejście przebiegnie spokojnie, czy zamieni się w walkę – i czy w razie kłopotów zejdzie się na nartach, czy pieszo.

Poniżej przegląd tego, co realnie warto mieć: od rzeczy, bez których nie ruszysz z parkingu, po drobiazgi mieszczące się w kieszeni plecaka.

Wokół fok – najczęstsze źródło problemów w terenie

Foki są tym elementem zestawu, który psuje się najczęściej i najbardziej dotkliwie. Awaria w połowie podejścia oznacza zwykle koniec planu na ten dzień, dlatego kilka akcesoriów z tej grupy powinno być w każdym plecaku.

• Siatki ochronne. Przedłużają życie kleju i pozwalają rozdzielić foki w mrozie bez szarpania. Największa oszczędność w całej tej kategorii.
• Klej w tubce lub taśma serwisowa. Pozwala uratować podejście, kiedy foka zaczyna odchodzić od ślizgu. Naprawa zajmuje minutę, jej brak – kilka godzin frustracji.
• Impregnaty. Ograniczają nasiąkanie włosa. Największą różnicę robią wiosną, przy mokrym śniegu, kiedy nienasączona foka potrafi podwoić swoją wagę.
• Zapasowe zaczepy i haki pięty. Elementy drobne, plastikowe i urywające się zawsze w najmniej wygodnym momencie.

Harszle – kiedy foka przestaje wystarczać

Na zlodowaciałym trawersie żaden włos już nie zadziała. Harszle, nazywane też nożami lodowymi, montuje się przy wiązaniu tak, że wbijają się w twardą powierzchnię i dają oparcie, którego foka zapewnić nie może.

Dobiera się je do konkretnego modelu wiązania oraz do szerokości narty – zbyt wąskie nie sięgną poza krawędź i będą bezużyteczne. To akcesorium, które przez większość sezonu leży w plecaku bezczynnie, a raz na kilka wyjść okazuje się jedyną rzeczą pozwalającą kontynuować podejście zamiast zawracać.

Sprzęt lawinowy – kategoria, w której nie ma kompromisów

W terenie o realnym zagrożeniu obowiązuje żelazny komplet: detektor, sonda i łopata. U każdej osoby w grupie, sprawne i sprawdzone przed wyjściem, nie jeden zestaw „na wszelki wypadek".

Detektor nosi się na ciele, pod kurtką, nigdy w plecaku – zasypany plecak nie nadaje sygnału. Sonda powinna mieć co najmniej 240 cm i szybki system napinania, obsługiwany w rękawicach. Łopatę wybieraj metalową; plastikowe nie radzą sobie z lawiniskiem, które po zatrzymaniu twardnieje jak beton.

Do tej grupy należą też naboje i akumulatory do plecaków lawinowych z systemem poduszki powietrznej. Warto pamiętać o dwóch rzeczach: nabój wymaga wymiany lub napełnienia po każdym użyciu, a przewóz pojemników ze sprężonym gazem samolotem podlega osobnym przepisom, które lepiej sprawdzić z wyprzedzeniem.

I rzecz najważniejsza: ten sprzęt działa wyłącznie w rękach kogoś, kto przećwiczył jego użycie. Szkolenie lawinowe i regularne powtarzanie poszukiwania są tak samo częścią wyposażenia jak sam detektor.

Czołówka – częściej potrzebna, niż się wydaje

Zimą zmierzch przychodzi wcześnie, a wyjścia przed świtem to w skiturze standard. Czołówka przydaje się nawet wtedy, gdy plan zakłada powrót przed zmrokiem – bo plany bywają weryfikowane przez warunki.

Przy wyborze zwróć uwagę na zachowanie w mrozie: baterie tracą pojemność w niskich temperaturach, więc modele z akumulatorem warto móc zasilić także zwykłymi ogniwami albo nosić powerbank blisko ciała. Przydaje się też tryb czerwonego światła, który nie oślepia towarzyszy przy porannym pakowaniu.

Ochrona oczu

Śnieg odbija bardzo dużą część promieniowania, a na wysokości jest go dodatkowo więcej. Okulary z odpowiednim filtrem to standard na podejściu, gogle – na zjazd i na złą pogodę.

Warto mieć oba. W goglach na podejściu momentalnie zbiera się para, w okularach trudno jeździć przy opadzie i wietrze. Rozwiązaniem dla osób, które nie chcą nosić dwóch rzeczy, są gogle z szybą fotochromową lub systemem szybkiej wymiany szyby.

Rękawice, czapki, opaski, kominy

Rękawice zabierz w dwóch parach. Cienkie i przewiewne na podejście, w których da się obsłużyć klamry i zamki. Grubsze i cieplejsze na zjazd oraz postoje. Jedna para „uniwersalna" prawie nigdy nie działa – będzie za ciepła w górę i za zimna w dół, a mokre rękawice na zjeździe to najprostsza droga do odmrożenia palców.

Pod kask wystarczy cienka czapka albo opaska, która nie buduje niepotrzebnej objętości. Komin lub chusta wielofunkcyjna zajmuje w plecaku tyle co nic, a potrafi odmienić dzień na wietrznej grani.

Części zamienne i drobne naprawy

Statystycznie najczęściej zawodzi w terenie wiązanie – i to zwykle w sposób, który da się naprawić na miejscu, o ile ma się czym.

• Śruby i sprężyny podpórek do wiązań.
• Zapasowy skistoper lub pasek zabezpieczający.
• Wielofunkcyjne narzędzie z bitami pasującymi do Twojego sprzętu.
• Kawałek mocnej taśmy nawinięty na kijek – rozwiązuje zaskakująco wiele problemów.
• Opaski zaciskowe i kilkadziesiąt centymetrów cienkiej linki.

Ten zestaw waży niecałe dwieście gramów, a bywa różnicą między drobną przerwą a wielogodzinnym zejściem na piechotę.

Paski, pokrowce i transport

Paski do spinania nart i kijów ułatwiają przypięcie sprzętu do plecaka na odcinkach pokonywanych pieszo oraz transport do samochodu. To drobiazg za kilkanaście złotych, którego brak potrafi zirytować przy każdym wyjściu.

Pokrowce chronią narty i buty w podróży, a po powrocie pozwalają wysuszyć sprzęt bez rozkładania go po całym mieszkaniu. Osobne pokrowce na buty mają dodatkową zaletę: pozwalają wieźć je w kabinie samochodu, gdzie nie przemarzają, co przed porannym wyjściem robi realną różnicę.

Apteczka i drobiazgi na wszelki wypadek

Kompaktowa apteczka z folią NRC, plastrami na otarcia, bandażem elastycznym i podstawowymi lekami to standard, którego nie warto pomijać. Do tego telefon w miejscu chronionym przed zimnem, naładowany powerbank oraz coś do jedzenia z zapasem – zimowe wyjście potrafi się przedłużyć w sposób, którego rano nikt nie zakładał.

Wielu skiturowców nosi też lekkie ochraniacze albo kamizelkę z ochraniaczem pleców na zjazdy w trudniejszym terenie. To rozwiązanie z pogranicza akcesoriów i odzieży, ale w kategorii bezpieczeństwa mieści się w pełni.

Konserwacja sprzętu – akcesoria, których używa się w domu

Poza wyposażeniem plecaka jest jeszcze grupa produktów, o których pamięta się rzadziej, a które przedłużają życie całego zestawu. Smary i cykliny do ślizgu, pilniki do krawędzi, środki do czyszczenia i impregnowania odzieży technicznej, kleje serwisowe do fok.

Regularna dbałość o ślizg i krawędzie to nie kwestia estetyki. Ostra krawędź jest jedyną rzeczą trzymającą narciarza na zlodowaciałym trawersie, więc serwis sprzętu należy traktować jako część wyposażenia bezpieczeństwa, a nie jako opcjonalny dodatek.

Od czego zacząć

Jeśli kompletujesz wyposażenie od zera, kolejność jest dość jednoznaczna. Najpierw sprzęt lawinowy i szkolenie – bez tego reszta jest drugorzędna. Potem czołówka, ochrona oczu i druga para rękawic. Następnie drobiazgi wokół fok: siatki, klej, impregnat. Na końcu części zamienne, pokrowce, paski i akcesoria serwisowe, które dokupuje się stopniowo, ucząc się własnych potrzeb.

Cała ta grupa produktów kosztuje ułamek tego, co narty z butami, a wpływa na komfort dnia w górach nieproporcjonalnie mocno. Warto ją skompletować raz, porządnie, i po prostu zostawić spakowaną w plecaku.