Splitboard

Splitboard – skitour dla snowboardzistów

Przez lata snowboardziści chcący dotrzeć poza teren wyciągów mieli do wyboru dwie niewygodne opcje: rakiety śnieżne z deską przypiętą do plecaka albo chodzenie w głębokim śniegu po kolana. Obie działają, obie są męczące i obie sprawiają, że po podejściu na zjazd zostaje mniej sił, niż by się chciało.

Splitboard rozwiązuje ten problem u źródła. To deska dzielona wzdłuż na dwie połówki, które na czas podejścia zamieniają się w coś zbliżonego do nart – z fokami, z wolną piętą i z naturalnym krokiem. Na szczycie składasz je z powrotem w jedną deskę i zjeżdżasz tak, jak zwykle.

Jak to działa w praktyce

Deska ma wzdłuż osi symetrii system łączeń: haki lub klipsy w dziobie i pięcie oraz mechanizm spinający obie połówki na środku. W trybie zjazdowym całość zachowuje się jak zwarta deska – współczesne konstrukcje są na tyle sztywne, że różnica względem klasycznego snowboardu jest dla większości jeżdżących niewielka.

W trybie podejściowym połówki rozdziela się, przekłada wiązania z pozycji zjazdowej na podejściową i nakleja foki. Buty pozostają te same, snowboardowe. Cała zmiana zajmuje po wprawieniu się kilka minut, choć na początku warto przećwiczyć ją w domu, a nie na wietrznej grani.

Wiązania splitboardowe

To element, który najbardziej odróżnia splitboard od zwykłej deski i którego nie da się zastąpić czymkolwiek innym.

Wiązania montuje się na płytkach ślizgowych, które w trybie marszu zaczepiają się o przedni trzpień, pozostawiając piętę wolną, a w trybie zjazdu przesuwają w poprzek deski i blokują w klasycznej pozycji snowboardowej. Konstrukcje różnią się przede wszystkim sposobem tej zmiany: jedne wymagają wykręcenia kilku elementów, inne przechodzą między trybami jednym ruchem dźwigni.

Osobną, coraz popularniejszą grupą są rozwiązania pinowe, w których podejście odbywa się na trzpieniach wchodzących w gniazda specjalnego adaptera. Są lżejsze i dają naturalniejszy ruch, wymagają jednak kompatybilnego systemu i zwykle wyższych nakładów.

Przy wyborze warto sprawdzić trzy rzeczy: jak mechanizm zachowuje się oblodzony, ile czasu zajmuje przejście między trybami w rękawicach i czy części zamienne są dostępne osobno. To ostatnie ma znaczenie, bo drobne elementy są tu najbardziej narażone na uszkodzenie.

Foki do splitboardu

Zasada działania jest identyczna jak w skiturze narciarskim – kierunkowy włos pozwala iść do przodu i blokuje cofanie – ale kształt i mocowanie są inne. Foki splitboardowe mają obrys dopasowany do połówki deski, znacznie szerszej i o innej geometrii dziobu niż narta.

Producenci oferują komplety dedykowane konkretnym modelom desek oraz pasy uniwersalne do samodzielnego docięcia. Wybór materiału jest taki sam jak w nartach: mohair ślizga się lepiej, syntetyk trzyma mocniej i dłużej wytrzymuje, mieszanki są rozsądnym kompromisem.

Jedna praktyczna uwaga: przez większą powierzchnię foki splitboardowe są cięższe i po zdjęciu zajmują w plecaku wyraźnie więcej miejsca niż narciarskie. Warto to uwzględnić przy doborze pojemności plecaka.

Kije – sprzęt, którego snowboardzista wcześniej nie potrzebował

Na podejściu kije są niezbędne. Odpychasz się nimi przy każdym kroku, opierasz na nich ciężar przy zmianie kierunku i sprawdzasz nimi śnieg. Na zjeździe stają się zbędne, więc muszą zmieścić się w plecaku.

Z tego powodu splitboardziści najczęściej wybierają kije składane, dzielone na trzy segmenty, pakujące się do 35–45 cm. To zauważalna różnica w komforcie względem kija teleskopowego, który po złożeniu wciąż jest długi i wystaje poza obrys plecaka.

Buty i twardość

Splitboard używa zwykłych butów snowboardowych, co jest jego dużą zaletą – nie trzeba kupować osobnej pary jak w skiturze narciarskim. Warto jednak wiedzieć, że długie podejścia obciążają but inaczej niż jazda na stoku.

Sprawdzają się modele nieco sztywniejsze, z porządną podeszwą o wyraźnym bieżniku, bo część drogi pokonuje się pieszo. Miękkie buty parkowe będą na wielogodzinnym marszu męczące i dadzą mniej kontroli przy podchodzeniu po twardym śniegu. Część producentów oferuje konstrukcje przeznaczone specjalnie do splitboardu, z usztywnioną cholewką i podeszwą typu górskiego.

Harszle i trudniejszy teren

Na zlodowaciałym trawersie foka przestaje trzymać niezależnie od materiału. Rozwiązaniem są harszle – noże lodowe montowane przy wiązaniu, wbijające się w twardą powierzchnię. W splitboardzie mają one nawet większe znaczenie niż w nartach, bo szeroka połówka deski ma tendencję do ześlizgiwania się bokiem.

Harszle dobiera się do konkretnego systemu wiązań i szerokości połówki. To akcesorium, które przez większość sezonu leży bezczynnie, a raz na kilka wyjść pozwala kontynuować podejście zamiast zawracać.

Jak dobrać samą deskę

Długość dobiera się podobnie jak w zwykłym snowboardzie, z drobną poprawką: wiele osób wybiera deskę nieco dłuższą, bo w głębokim śniegu daje większą wyporność, a na podejściu dłuższa połówka lepiej trzyma kierunek. Zbyt długa będzie jednak męcząca przy kick turnach w gęstym lesie.

Znaczenie ma też geometria. Kształty kierunkowe, z dłuższym dziobem i krótszą piętą, sprawdzają się w puchu, na który zwykle się podchodzi. Profile z rockerem w dziobie ułatwiają utrzymanie się na powierzchni, camber pod nogami daje chwyt na twardym śniegu — a w terenie górskim jednego dnia trafia się zwykle i jedno, i drugie.

Sztywność warto dobrać nieco wyżej niż przy desce parkowej. Miękka konstrukcja gorzej trzyma na zlodowaciałym trawersie i mniej pewnie prowadzi przy większej prędkości w zmiennym śniegu.

Reszta wyposażenia jest taka sama

Poza sprzętem specyficznym dla splitboardu obowiązuje dokładnie ten sam standard co w skiturze narciarskim. Plecak z osobnym dostępem do sprzętu lawinowego i mocowaniem umożliwiającym przypięcie deski – w całości albo w dwóch połówkach – na odcinkach pieszych. Komplet lawinowy: detektor noszony pod kurtką, sonda co najmniej 240 cm i metalowa łopata, u każdej osoby w grupie.

Do tego kask, ochrona oczu, warstwowy system odzieży, czołówka i drobne części zamienne. Śruby i klipsy w splitboardzie potrafią się poluzować, więc wielofunkcyjne narzędzie pasujące do Twojego systemu jest w plecaku obowiązkowe.

Czego się spodziewać na początku

Pierwsze wyjścia bywają frustrujące i to normalne. Krok na fokach trzeba opanować – narty przesuwa się płasko po śniegu, nie unosi, a przy stromiźnie stopę stawia się płasko, a nie na krawędzi. Zmiana kierunku na stromym podejściu, czyli kick turn, wymaga wprawy, zwłaszcza przy szerokich połówkach.

Osobną umiejętnością jest sprawne przezbrajanie się. Warto ustalić stałą kolejność czynności i trzymać się jej, bo w mrozie, wietrze i rękawicach improwizacja kosztuje czas i ciepło.

Dobra wiadomość jest taka, że po kilku wyjściach wszystko to staje się odruchem, a splitboard zaczyna dawać dokładnie to, po co się go kupuje: dostęp do stoków, na których nie ma ani wyciągu, ani śladów.

Dla kogo to rozwiązanie

Splitboard ma sens dla snowboardzistów, którzy chcą jeździć poza trasami i są gotowi zaakceptować, że jeden zjazd trzeba zapracować kilkoma godzinami marszu. Nie jest to sprzęt do nauki jazdy ani zamiennik deski na stok – choć w trybie zjazdowym poradzi sobie na trasie, klasyczna deska będzie tam prostsza i tańsza.

Jeśli zastanawiasz się nad wejściem w ten temat, dobrym pierwszym krokiem jest wypożyczenie kompletu na kilka wyjść. Da to więcej wiedzy o własnych preferencjach – zwłaszcza co do sztywności deski i systemu wiązań – niż jakiekolwiek zestawienie parametrów. Równolegle warto zapisać się na szkolenie lawinowe, bo teren, do którego splitboard otwiera drogę, rządzi się innymi prawami niż oznakowany stok.